Κατασκευαστής · Αξεσουάρ μόδας και σπιτιού
Σύντομη ιστορία του κουμπιού: υπάρχει εδώ και χιλιετίες, αλλά στην αρχή ήταν στολίδι ραμμένο πάνω στο ρούχο και όχι κούμπωμα. Το κουμπί με κουμπότρυπα, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, διαδίδεται στην Ευρώπη τον 13ο αιώνα. Από τότε τα υλικά αλλάζουν – κόκαλο, μέταλλο, φίλντισι, corozo, πλαστικό – αλλά η αρχή μένει ίδια.
Τι είναι το κουμπί
Το κουμπί είναι ένα μικρό, συνήθως στρογγυλό αντικείμενο που ράβεται ή τοποθετείται στο ρούχο και περνά μέσα από κουμπότρυπα ή θηλιά, ώστε να το κρατά κουμπωμένο. Με την ευρύτερη έννοια κουμπιά λέμε και τα διακοσμητικά στοιχεία με παρόμοιο σχήμα. Η ελληνική λέξη «κουμπί» είναι παλιά και προέρχεται από το βυζαντινό «κομβίον»· από την ίδια ρίζα προέρχονται και οι λέξεις «κουμπώνω» και «κουμπότρυπα». Στα αγγλικά το κουμπί λέγεται button, στα γερμανικά Knopf, στα γαλλικά bouton.
Η ιστορία του κουμπιού στην αρχαιότητα – στολίδια, όχι κουμπώματα
Οι αρχαιολόγοι βρίσκουν αντικείμενα σε σχήμα κουμπιού, φτιαγμένα από κοχύλια, κόκαλο και πέτρα, ηλικίας χιλιάδων ετών. Έχουν τρύπες για ράψιμο, αλλά χρησίμευαν κυρίως ως διακόσμηση, σύμβολο κοινωνικής θέσης ή φυλαχτό. Τα ρούχα στην αρχαιότητα στερεώνονταν κυρίως με ζώνες, κορδόνια και πόρπες (fibulae) – μεταλλικές περόνες με ελατήριο, παρόμοιες με τη σημερινή παραμάνα. Οι Ρωμαίοι και οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν πόρπες και καρφίτσες, όχι κουμπιά με κουμπότρυπες.
Αυτή είναι σημαντική λεπτομέρεια: το ίδιο το κουμπί είναι αρχαίο, αλλά η ιδέα να περνά μέσα από μια σχισμή στο ύφασμα έρχεται πολύ αργότερα.
Ο Μεσαίωνας και η γέννηση της κουμπότρυπας
Τον 13ο αιώνα εμφανίζεται στην Ευρώπη η κουμπότρυπα – μια ενισχυμένη σχισμή στο ύφασμα, από την οποία περνά το κουμπί. Είναι μια μικρή τεχνική επανάσταση. Τα ρούχα μπορούν πλέον να εφαρμόζουν σφιχτά στο σώμα, χωρίς να ράβονται απευθείας πάνω στον άνθρωπο. Η μόδα το εκμεταλλεύεται γρήγορα: στα μανίκια και στο μπροστινό μέρος των ρούχων παρατάσσονται δεκάδες μικρά κουμπιά, που γίνονται σύμβολο πλούτου.
Τα κουμπιά της εποχής κατασκευάζονται από κόκαλο, κέρατο, ξύλο, μέταλλο και ύφασμα. Στις μεγάλες πόλεις δημιουργούνται συντεχνίες κουμπάδων, που προστατεύουν την τέχνη και ορίζουν πρότυπα ποιότητας.
18ος και 19ος αιώνας – η βιομηχανία του κουμπιού
Τον 18ο αιώνα το κουμπί είναι πραγματικό κόσμημα στην αριστοκρατική ενδυμασία – από ασήμι, επιχρυσωμένο μέταλλο, σμάλτο, πορσελάνη, ακόμη και με μικρογραφίες. Παράλληλα αυξάνεται η παραγωγή απλούστερων μεταλλικών κουμπιών για στρατιωτικές στολές. Τα κουμπιά στολής με ανάγλυφα εμβλήματα παραμένουν μέχρι σήμερα κλασικό παράδειγμα κουμπιού ως φορέα ταυτότητας.
Τον 19ο αιώνα η εκβιομηχάνιση κάνει το κουμπί μαζικό προϊόν:
- οι μηχανές κοπής και πρεσαρίσματος επιτρέπουν σειριακή παραγωγή μεταλλικών κουμπιών·
- τα κουμπιά φίλντισι από κελύφη οστράκων γίνονται το πρότυπο για τα πουκάμισα·
- εμφανίζεται το corozo – ο καρπός του φοίνικα tagua, γνωστός ως «φυτικό ελεφαντόδοντο», που κατεργάζεται σαν κόκαλο και βάφεται εύκολα·
- καθιερώνεται και η μέτρηση σε λίνιες (ligne), που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα.
20ός αιώνας – τα πλαστικά και η μαζική μόδα
Στις αρχές του 20ού αιώνα εμφανίζονται τα πρώτα πλαστικά – καζεΐνη, σελιλόιντ, αργότερα βακελίτης. Επιτρέπουν κουμπιά σε χρώματα και σχήματα που τα φυσικά υλικά δεν μπορούν να προσφέρουν. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο η πολυεστερική ρητίνη εκτοπίζει σταδιακά τα περισσότερα υλικά στη μαζική ένδυση: είναι φθηνή, ανθεκτική, αντέχει στο πλύσιμο και μπορεί να μιμηθεί κέρατο, φίλντισι ή πέτρα.
Την ίδια περίοδο αναπτύσσονται και τα μεταλλικά κουμπιά πρέσας – το κουμπί τζιν και η σούστα, που δεν ράβονται αλλά τοποθετούνται με μηχανή. Συνοδεύουν την άνοδο του denim και των ρούχων εργασίας.
Το κουμπί σήμερα
Σήμερα το κουμπί συνδυάζει λειτουργία, σχεδιασμό και ιστορία. Οι μάρκες μόδας χρησιμοποιούν κουμπιά με χαραγμένο λογότυπο ως σήμα αυθεντικότητας, ενώ η βιώσιμη ένδυση επαναφέρει το ενδιαφέρον για τα φυσικά υλικά – corozo, ξύλο, καρύδα, κέρατο. Ταυτόχρονα ο πολυεστέρας παραμένει το βασικό υλικό στη μαζική παραγωγή λόγω τιμής και σταθερής ποιότητας.
| Περίοδος | Ρόλος του κουμπιού | Τυπικά υλικά |
|---|---|---|
| Αρχαιότητα | στολίδι, φυλαχτό | κοχύλι, κόκαλο, πέτρα |
| 13ος–17ος αιώνας | κούμπωμα με κουμπότρυπα, σύμβολο κοινωνικής θέσης | κόκαλο, κέρατο, ξύλο, μέταλλο, ύφασμα |
| 18ος αιώνας | κόσμημα, διακριτικό στολής | ασήμι, επιχρύσωση, σμάλτο, πορσελάνη |
| 19ος αιώνας | μαζική παραγωγή | πρεσαριστό μέταλλο, φίλντισι, corozo |
| 20ός–21ος αιώνας | λειτουργία και branding | πλαστικά, πολυεστέρας, μέταλλο, φυσικά υλικά |
Τι μπορούμε να μάθουμε από την ιστορία του κουμπιού
Η ιστορία δείχνει ότι το κουμπί ήταν πάντα κάτι περισσότερο από κούμπωμα. Μιλούσε για την κοινωνική θέση του κατόχου, για το ότι ανήκε σε στρατό ή συντεχνία, και σήμερα μιλά για τη μάρκα. Γι' αυτό και στη σύγχρονη ένδυση αξίζει να το επιλέγετε συνειδητά: το υλικό, το φινίρισμα και το λογότυπο του κουμπιού είναι μέρος της αφήγησης της συλλογής.
Αν θέλετε κουμπί με ιστορικό χαρακτήρα, δείτε τα κουμπιά corozo, που χρησιμοποιούνται πάνω από έναν αιώνα, ή τα κλασικά μεταλλικά κουμπιά με ανάγλυφο έμβλημα, απογόνους των κουμπιών στολής.
Τα κουμπιά στις παραδοσιακές φορεσιές
Στις παραδοσιακές φορεσιές των Βαλκανίων, όπως η βουλγαρική, τα κουμπιά και τα κουμπώματα έχουν επίσης ξεχωριστή θέση. Τα ασημένια και μεταλλικά κουμπιά, οι πόρπες και τα διάφορα διακοσμητικά κουμπώματα ήταν μέρος της γιορτινής ενδυμασίας και συχνά περνούσαν από γενιά σε γενιά. Δείχνουν ότι και εδώ το κουμπί ήταν ταυτόχρονα πρακτικό αντικείμενο και σύμβολο καταγωγής, ευημερίας και γούστου.
Polkom – παράδοση και σύγχρονη παραγωγή
Η Polkom είναι Βούλγαρος κατασκευαστής κουμπιών με πάνω από 30 χρόνια εμπειρία. Προσφέρουμε κουμπιά από φυσικά, συνθετικά και μεταλλικά υλικά, καθώς και κατασκευή σύμφωνα με το δικό σας σχέδιο – και με λογότυπο και ανάγλυφο έμβλημα. Στείλτε μας αίτημα και θα φτιάξουμε δείγμα για τη συλλογή σας.
